خبراستان: انقلاب اسلامی با گذشت ۳۷ سال به میزانی از بلوغ رسیده است که قادر به تنظیم سیکل های چرخش نخبگان باشد. نسل های اول و دوم انقلاب در سن بازنشستگی هستند و بهترین حالت چرخش نخبگان زمانی رخ می دهد که این آزمون و خطا در حضور نسل های اول انقلاب صورت پذیرد.

متن یادداشت صالح اسکندری رئیس مرکز مطالعات راهبردی و آینده پژوهی ژرفا با عنوان “فهرستی که شایسته اعتماد مقام معظم رهبری و مردم باشد” به شرح ذیل می باشد:

فرایندهای زیردستی گزینش نامزدهای فهرست نهایی به خصوص در حوزه های چند کرسی معمولا یکی از پیچیده ترین مراحل ائتلاف های سیاسی است.

در دموکراسی غربی فهرست نهایی محصول یک کاسه کردن مواضع و منافع اضلاع و اعضای موتلف است لکن در مردمسالاری دینی “امر سیاسی” مهمتری در تنظیم فهرست ها دخیل است و آن “هدایت بامر” است.  «و جعلنا هم ائمه یهدون بامرنا و اوحینا الیهم فعل الخیرات و اقام الصلوه و ابناء الزکوه و کانوا لنا عابدین» هدایت بامر یکی از شئون امامت است و اساسا در نظام امام و امت کسانی که متولی گزینش کارگزاران سیاسی در سطوح مختلف اعم از ریاست جمهوری، مجالس خبرگان و شورای اسلامی، شوراهای اسلامی شهر و روستا و… می بایست در طول امام جامعه اصل هدایت بامر را در نظر بگیرند.

بر این اساس هدایت به امر تفسیر معنای نظام امام و امت است و  امامت ضرورتاً به معنای هدایت و‌ایصال به مطلوب سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است.

علاوه بر این رجوع به خبره و ارجاع غیرمتخصص به متخصص یک امر عقلانی است و مجال و مجلایی برای تکمیل عقلانیت و زدودن رگه ها و پیرایه های نفسانی محسوب می شود. رجوع بیمار به طبیب و متهم به وکیل و… شامل همین اصل عقلانی است. این گزاره عقلى چنان متقن و خلل ناپذیر است که اگر انسان امروزی بخواهد حتى چند لحظه اى در امور زندگى خویش به این حکم عمل نکند زندگیش غیر ممکن مى شود.

اصل رجوع مسلمانان به معصومین(ع) و یا مراجعهء آنان به مراجع عظام، براى شناخت تکالیف خود و یا رجوع مردم به خبرگان برای کشف ولی فقیه و … بر همین اصل عقلی است.

در قرآن کریم آمده است:”…فاسئلوا اهل الذکر ان کنتم لاتعلمون” (نحل:43 و انبیا:7) … اگر نمى دانید از آگاهان بپرسید. مرحوم علامهء طباطبایى ذیل این آیه شریفه مى نویسد: ” آیهء مذکور، به یک اصل عمومى عقلایى رهنمون مى کند و آن اصل«رجوع جاهل به خبره» است. این حکم، تعبدى نیست و فرمان یافتن جاهل به پرسش از عالم، به خصوص پرسش از اهل ذکر هم امرى مولوى و تشریعى نیست و این مطلب آشکارى است.”

به لحاظ روایات معصومین(علیهم السلام) نیز به مهمترین حدیثی که در این وجیزه می توان اشاره کرد توقیع شریف امام عصر(ع)در جواب نامهء اسحاق بن یعقوب، است. امام زمان (ع) با خط خویش نوشتند: “در حوادث پیش آمده، به راویان حدیث ما رجوع کنید.”

بر این اساس در مردمسالاری دینی که شاکله هویتی آن نظام امام و امت است، رجوع به خبره و گروه های مرجع و به تبع آن فهرست های متدینین که داعیه هدایت به امر دارند، در انتخابات نیز یک امر متداول و عقلانی است و نه تنها منافاتی با انتخاب عقلانی رای دهندگان ندارد بلکه مکمل و مقوم این انتخاب عقلی و عقلایی است.

از همین رو مقام معظم رهبری در دیدار مردم قم در سالروز قیام تاریخی 19 دی در خصوص نحوه گزینش نامزدها در انتخابات توسط مردم در سال 1390 فرمودند: “مردم باید چشمها را باز کنند، ملتفت باشند.

خوشبختانه مردم ما بیدارند. افرادى که میتوانند انسان را خاطرجمع کنند، بین انسان و خدا حجت براى انسان درست کنند، انسان به اینها اطمینان کند”…
حجت ایجاد شدن بین انسان و خدا در یک انتخاب و یا هر فعل دیگر فردی، سیاسی و اجتماعی حکایت از اهمیت دادن دین مبین اسلام به مراحل عقلانی کسب یقین در کردارها و رفتارهای فردی و اجتماعی است.

معظم له امسال نیز دردر دیدار مردم قم بار دیگر بر این اصل عقلانی و شرعی صحه گذاشتند. «به نظر بنده این‌جور می‌رسد که چون یکایک افراد را ممکن است نشناسیم -خود بنده هم وقتی این فهرست‌ها را می‌آورند که بیایم رأی بدهم، بعضی از آدم‌های این فهرست‌ها را نمی‌شناسم امّا اعتماد می‌کنم به آن کسانی که [اینها را] معرّفی کرده‌اند، و نگاه می‌کنم ببینم آن کسانی که این فهرست را معرّفی کرده‌اند چه کسانی هستند؛ اگر دیدم اینها آدم‌های متدیّن و مؤمن و انقلابی‌ای هستند، به حرفشان اعتماد می‌کنم و به [فهرست] آنها رأی می‌دهم؛ اگر دیدم نه، کسانی که این فهرست را داده‌اند کسانی هستند که به مسائل انقلاب، به مسائل دین، به مسائل استقلال کشور خیلی اهمّیّتی نمی‌دهند، دلشان دنبال حرف آمریکا و غیرآمریکا است، به حرفشان اعتماد نمی‌کنم…»

با این مقدمات رسالت کسانی که متولی تنظیم فهرست‌های انتخاباتی هستند بسیار سنگین می شود. چرا که فهرستی را باید به جامعه معرفی کنند که شایسته اعتماد مقام معظم رهبری و آحاد مردم دین دار و معتقد باشد. فهرستی که بتواند حجت شرعی برای رای دهندگان در یک جامعه ایمانی و توحیدی باشد.

تنظیم چنین فهرستی تابعی از برخی متغیرها و الزامات راهبردی است. این متغیرها در سه دسته می توان تقسیم بندی و اندازه گیری کرد و در نهایت به فهرست نهایی دست یافت:
1- متغیر های صلاحیتی های
2- متغیر های مقبولیتی
3- الزامات راهبردی
در ادامه به تعریف و خطکش های اندازه گیری این متغیر ها می پردازیم.
متغیر های صلاحیتی

در انتخابات مختلف بسته به نقش و جایگاه نهاد مورد نظر، انتخاب شوندگان می بایست واجد برخی ویژگی ها باشند. البته صلاحیت های اولیه توسط نهادهای اجرایی و نظارتی در انتخابات یعنی وزارت کشور و شورای نگهبان احراز می شود اما کسانی که مسئول تنظیم فهرست ها هستند وظیفه دارند افراد صالح و اصلح را از بین واجدین شرایط نامزدی به مردم معرفی کنند. بخشی از این صلاحیت ها در قانون اساسی کشور آمده است.

علاوه بر آن صلاحیت ها را می توان در میزان تعهد و التزام نامزدها به اسلام، انقلاب، ولایت فقیه و قانون اساسی کشور، مرزبندی با دشمنان خارجی و نفاق داخلی اعم از فتنه گران و جریان انحراف، تخصص و تجربه افراد نظیر میزان تحصیلات، ارتباط رشته تحصیلی به ماموریت های محوله در مجلس مثل رشته هایی مانند ( علوم سیاسی، روابط بین الملل، حقوق، اقتصاد، مدیریت، فرهنگ و ارتباطات و …) میزان سوابق و کارنامه مدیریتی، قدرت کارشناسی و روزآمدی و اطلاع از مسائل سیاسی داخلی و خارجی آشنایی با حوزه اقتصاد، فرهنگ و سایر مسائل اجتماعی و سایر شاخص ها نظیر ساده زیستی و پاکدستی، شجاعت، حسن خلق و آراستگی اخلاقی، تحرک و پویایی، برنامه دار بودن، دارای بصیرت سیاسی و … احصا کرد.

متغیر های مقبولیتی

روشن است در مردمسالاری صرف اکتفا به صلاحیت افراد نمی توان انتظار داشت که افکار عمومی در فرصت کوتاه انتخابات نسبت به مجموعه این صلاحیت ها آشنایی کامل پیدا کند. لذا بایستی به دنبال اصلح مقبول بود که قادر به رقابت با حریفان سیاسی در بزنگاه انتخابات نیز باشد. اصلح مقبول به معنای کوته آمدن از شاخصه های صلاحیتی نیست بلکه در بین جمعی از صالحان عقلانیت سیاسی اقتضا می کند که چهره های مقبول به مردم معرفی شوند.

ارزیابی میزان مقبولیت افراد می تواند از مسیرهای مختلفی نظیر کسب رای تمایل از تشکل های سیاسی و یا مجموعه نامزدهایی که از یک جناح ثبت نام کرده اند صورت پذیرد و در نهایت از طریق نظرسنجی این مقبولیت به سنگ محک افکار عمومی سپرده شود.

الزامات راهبردی

علاوه بر صلاحیت و مقبولیت برای تنظیم فهرستی که شایسته اعتماد مقام معظم رهبری و مردم باشد می بایست یک سری الزامات راهبردی را نیز رعایت کرد.

برخی از این الزامات ناظر به تحولات اجتماعی و معادلات سیاسی داخلی خارجی در دهه های چهارم و پنجم انقلاب اسلامی است. به عنوان نمونه اینکه با توجه به برنامه ریزی دشمن در حوزه زنان و خانواده و ضرورت تصدی گری امور زنان، خانواده و جمعیت توسط خود خانم ها حتما تعداد مشخصی از اعضای لیست را بایستی بانوان تشکیل دهند.

یک الزام راهبردی دیگر مسئله حضور روحانیت در فهرست نهایی است. شاکله هویتی نظام اسلامی در ارتباط مستمر با روحانیت بوده و هست. از این رو کسانی که می خواهند حجت شرعی در انتخاب رای دهندگان باشند حتما بخشی از لیست را بایستی به روحانیون انقلابی، آگاه و شجاع اختصاص دهند.

الزام راهبردی دیگر مسئله حضور جوانان در فهرست نهایی ائتلاف است. انقلاب اسلامی با گذشت 37 سال به میزانی از بلوغ رسیده است که قادر به تنظیم سیکل های چرخش نخبگان باشد. نسل های اول و دوم انقلاب در سن بازنشستگی هستند و بهترین حالت چرخش نخبگان زمانی رخ می دهد که این آزمون و خطا در حضور نسل های اول انقلاب صورت پذیرد.

نسل سوم انقلاب ضمن آشنایی با دنیای جدید اگر از نسل اول انقلاب در دفاع از آرمانها و اصول نظام جلوتر نباشد، عقب تر نیست. از طرفی به واسطه گستره ارتباطات و گردش سریع و وسیع اطلاعات در هزاره سوم نسل های جدید می توانند فاصله به وجود آمده بین ساختار رسمی قدرت و ساختار اجتماعی قدرت را پر کنند.

الزامات دیگری را نیز می توان در حوزه های سیاسی، دفاعی و امنیتی و … می توان برشمرد که به مجال دیگری آن را موکول می کنیم.

مآلا باید گفت برای کلیه این متغیر ها و الزامات می توان ضریب در نظر گرفت و با جمع امتیاز نامزد ها به یک ساز و کار پیشرفته در تنظیم و تدوین فهرست نهایی دست یافت. این فهرست مطمئنا شایسته اعتماد مقام معظم رهبری و مردم مومن و انقلابی ایران خواهد بود.

منبع: تسنیم