رفتن به بالا

سایت خبری تحلیلی استان تهران | khabar e ostan دارای مجوز شماره ۹۴/۱۰۸۲۹ از هیئت نظارت بر مطبوعات

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • چهارشنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۷
  • الأربعاء ۸ محرم ۱۴۴۰
  • 2018 Wednesday 19 September

جلیل گلشن رییس پیشین پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، نوشت: جشن نوروز، رسم مشترکی میان اقوام مختلف است و جزو آیین‌ اقوام ایرانی است که سبب وحدت و تحکیم هویت ملی می‌شود. به علاوه این جشن علاوه بر ایران در بین کشورهای حوزه فرهنگ ایرانی نیز جایگاه مشابهی دارد و بسیاری از کشورها اکنون نوروز را […]

جلیل گلشن رییس پیشین پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، نوشت: جشن نوروز، رسم مشترکی میان اقوام مختلف است و جزو آیین‌ اقوام ایرانی است که سبب وحدت و تحکیم هویت ملی می‌شود. به علاوه این جشن علاوه بر ایران در بین کشورهای حوزه فرهنگ ایرانی نیز جایگاه مشابهی دارد و بسیاری از کشورها اکنون نوروز را به‌عنوان میراث معنوی خود می‌شناسند.

نوروز یکی از قدیمی‌ترین آیین‌های‌باستانی ایرانیان بوده و در میان آنها از ارج و قرب بالایی نیز برخوردار است. بنابراین اگر از منظر فرهنگ‌دوستانه به این آیین‌باستانی نگاه کنیم، درمی‌یابیم که باید هر روز بیش از پیش نسبت به پاسداشت و نگهداری آن کوشا باشیم تا بتوانیم این آیین‌باستانی را با تمام مشخصات خود برای نسل‌های آینده پاسداشت و نگهداری کنیم.

نباید از یاد برد که نوروز نه‌تنها متعلق به نسل کنونی که حاصل دوره‌های تاریخی متمادی فرهنگ، ادب و هنر یک ملت است که باید آن را با تمام مشخصات خود برای نسل‌های بعدی حفظ کرد. جلیل گلشن، رئیس سابق پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری در گفت‌وگو با «آرمان» می‌گوید: «اهمیت نوروز به میزانی است که بسیار بعید است که طی سال‌ها از ذهن نسل‌های آینده ایرانی پاک شود، در واقع نوروز بستر مناسبی برای گردهمایی اقوام وطوایف مختلف به‌دلیل برگزاری جشن و مراسم باشکوه ملی- تاریخی است.»

**مهم‌ترین دلایل پاسداشت نوروز به‌عنوان یک میراث ناملموس در کشور را چه می‌دانید؟
جشن نوروز، رسم مشترکی میان اقوام مختلف است و جزو آیین‌ اقوام ایرانی است که سبب وحدت و تحکیم هویت ملی می‌شود. به علاوه این جشن علاوه بر ایران در بین کشورهای حوزه فرهنگ ایرانی نیز جایگاه مشابهی دارد و بسیاری از کشورها اکنون نوروز را به‌عنوان میراث معنوی خود می‌شناسند و کشورهای دیگر نیز برای پیوستن به برگزاری این آیین باستانی اعلام آمادگی کرده‌اند. در‌ حال‌حاضر حدود 12 کشور تاکنون به برگزاری این آیین تاریخی پیوسته‌اند و چند کشور دیگر نیز اضافه خواهند شد. این تمایل شدید نشان‌دهنده گسترش فرهنگ ایرانی در میان اقوام و سرزمین‌های مختلف است.

بنابراین نوروز یکی از نادرترین میراث‌های معنوی یا ناملموس فرهنگی است که در پهنه وسیعی از جهان جایگاه دارد و به منظور حفظ وحدت میان کشورهای با فرهنگ مشابه باید به برگزاری آن اهمیت ویژه‌ای داد. در حال‌حاضر به منظور حفظ وحدت میان این کشورها، آنها با همکاری و مشارکت هر سال مراسم نوروز را در کشورشان برگزار می‌کنند. برگزاری این مراسم هر سال باید پربارتر از سال‌ گذشته باشد و توسط مردم برنامه‌ریزی، ساماندهی و اجرا شود.

در واقع دولت‌ها باید تلاش کنند که در زمینه نگهداری آن کمتر تلاش کنند، زیرا اگر وظیفه استمرار و نگهداری آن را به مردم بدهند، آنها بهترین حافظان این فرهنگ هستند. در نهایت باید خاطرنشان کرد که برگزاری این جشن باید هرساله تداوم داشته باشد و اقوام و کشورهای با حوزه فرهنگ مشابه ایران به مردم ایران در برگزاری این جشن بپیوندند و گروه بزرگی را تشکیل دهند.

**مردم برای احیا و استمرار این فرهنگ باستانی چه می‌توانند انجام دهند و نقش آنها برای پررنگ تر شدن این جشن چه می‌تواند باشد؟
اگر برگزاری این جشن به مردم سپرده شود و آنها مدیریت این کار را به‌عهده بگیرند در این صورت به‌راحتی می‌توان برگزاری آن را در میان نسل‌های آینده نیز تضمین کرد. مردم هرساله مراسم نوروز را با سنت‌هایی مانند دید و بازدید، خانه تکانی، پوشیدن لباس‌های نو، عیدی دادن و مسائل دیگر تداوم می‌دهند. بنابراین اگر حفظ نوروز را به دست آنها بسپاریم و دولت کمتر در کار آنها دخالت کند و به فراهم‌آوری بستر لازم برای برگزاری این مراسم رضایت دهد، مردم آن را هرچه باشکوه‌تر برگزار می‌کنند. آنها در طول تاریخ نشان‌داده‌اند که قدرت برگزاری این مراسم را به نحواحسن دارند. به‌عنوان مثال گاهی به‌دلیل تفاوت میان سال قمری و شمسی، تحویل سال نو و مراسم نوروز با ایام عزاداری و مناسبت‌های مذهبی متقارن شده است، اما مردم هر دو مراسم را به خوبی حفظ و برگزار کردند بدون آنکه خدشه‌ای به یکی از آنها وارد کنند. مردم حفظ و تداوم مراسم نوروز را وظیفه خود می‌دانند.

**در سال‌های اخیر شاهد برگزاری جشن کریسمس توسط سایر مردم ایران به‌همراه مسیحیان کشور بوده‌ایم؛ آیا برگزاری کریسمس سبب کاهش توجه به جایگاه مراسم نوروز نمی‌شود؟
هر کدام از این موارد اهمیت، ارزش و جایگاه خود را دارند و در طول تاریخ جایگاه خود را حفظ کرده‌اند. بنابراین غیرممکن است بتواند خدشه‌ای در برگزاری مراسم نوروز ایجاد کند زیرا این موضوع گذشته از دین جزو فرهنگ مردم است و قاعدتا ممکن است که مذاهب دیگری که از اقوام ایرانی نیز هستند مراسم نوروز را برگزار کنند، زیرا در سازمان یونسکو نیز این مراسم به‌عنوان روز طبیعت ثبت شده است و بنابراین مختص ایرانی‌ها یا تمام جامعه مسلمان نیست و بنابراین اقوام ایرانی که در مناطق مختلفی ناشی از فرهنگ ایرانی هستند طبیعتا آن را حفظ خواهند کرد.

**مهم‌ترین تبعات فرهنگی ناشی از فراموشی مراسم نوروز را چه می‌دانید و چه بر سر فرهنگ اصیل و غنی ایران می‌افتد؟
خیر. تقریبا غیرممکن است زمانی برگزاری مراسم نوروز در این کشور فراموش شود، زیرا برگزاری این مراسم با خون مردم و در طول تاریخ عجین شده است. به‌طور‌کلی فرهنگ سریع به وجود نمی‌آید که به سرعت نیز از بین برود. فرهنگ حاصل طول تاریخ است و در هزاره‌های تاریخی برای این ملت ایجاد می‌شود و توسط خود آنها تداوم می‌یابد. بنابراین تمام مردم به سهم خود و به میزان مسئولیت و وسعشان در راستای حفظ و تداوم مراسم نوروز بین اقوام و طوایف خود تلاش و وحدت را میان اقوام مختلف حفظ کنند تا خدشه‌ای به برگزاری مراسم نوروز وارد نشود.

**نحوه برگزاری جشن نوروز در میان اقوام مختلف ایرانی متفاوت است، چگونه می‌توانیم فرهنگ مناطق مختلف را به یکدیگر بشناسانیم تا مردم با نحوه برگزاری جشن نوروز در اقصی‌نقاط کشور بیشتر آشنا شوند؟
به منظور شناسایی فرهنگ اقوام مختلف پژوهشگران مسائل فرهنگی و گردشگری باید به مساله ورود کنند تا دریابند این مراسم در دوره‌های مختلف تاریخی در ایران چگونه برگزار می‌شده است و سپس این روش‌ها را در کتاب‌ها، سینما، جشنواره‌ها به مردم معرفی کنند. طبیعتا مردم این فرهنگ‌ها و ارزش‌های قومی‌ را می‌بینند و به ارزش آنها پی می‌برند، در مرحله بعدی آنها را مورد توجه قرار داده و تداوم می‌بخشند و با این خرده فرهنگ‌ها به میزان بیشتری آشنا می‌شوند.

**چگونه می‌توان نسل نوجوان و جوان، متعلق به عصر تکنولوژی و ارتباطات را بیشتر با فرهنگ نوروز آشنا کرد؟
تفاوت بین‌نسلی موضوع جدیدی نیست و در طول تاریخ همواره میان نسل گذشته و جدید تفاوت وجود داشته است، اما مراسم نوروز جشنی همراه با شادی و دید و بازدید است و طبیعتا جوانان نیز علاقه‌مند به آن هستند و نیازی نیست قصد داشته باشیم که به روش‌های غیرمعمولی نوروز را به نوجوانان و جوانان معرفی کنیم، جوانان اکنون متوجه اهمیت برگزاری این جشن هستند و در برگزاری این مراسم پیشقدم هستند. در واقع آنها اهمیت برگزاری نوروز را از نسل گذشته خود آموخته‌ و به ارزش آن پی برده و بنابراین آن را تداوم خواهند بخشید.

**نوروز به‌عنوان یک میراث ناملموس اکنون به ثبت‌جهانی رسیده است؛ اما متاسفانه هنوز میراث‌های ناملموس متعددی داریم که قاعدتا باید به منظور عدم فراموشی به ثبت ملی برسند. برای این منظور چه می‌توان کرد؟
به طورکلی کنوانسیون 2003 یونسکو در ارتباط با میراث فرهنگی ناملموس است؛ ایران نیز جزو کشورهای پذیرنده و تصویب‌کننده این کنوانسیون است. تنها دو مرکز میراث ناملموس در جهان است که یکی از آنها در کشور کره‌جنوبی و دیگری در تهران وجود دارند و ایران خود یک مرکز میراث فرهنگی ناملموس دارد که حدود 30 کشور را در آن پوشش می‌دهد. وظیفه این مرکز پژوهش و شناسایی میراث ناملموس کشورهای مختلف است و ایران راه‌های نگهداری، حفاظت و اشاعه آنها را به دست آورده و به این کشورها توصیه می‌کند.

هدف از ایجاد مراکز میراث‌فرهنگی ناملموس حفظ میراث فرهنگی اقوام و ملل مختلف و تداوم آنهاست. ایران نیز مانند کشورهای دیگری ضرورت وجود این مراکز را درک می‌کند و به همین دلیل تنظیم‌کننده پرونده نوروز در سازمان یونسکو بود و گروه به وجود آمده به این منظور را رهبری می‌کرد. در واقع ایران این پرونده را به یونسکو برد و وظایف محول شده در زمینه حفظ میراث ناملموس فرهنگی را انجام داد.

اخبار مرتبط